Jak przygotować się do odstawienia tabletek antykoncepcyjnych?
Decydując się na stosowanie antykoncepcji hormonalnej musimy mieć świadomość, że ingerujemy w naturalne procesy naszego organizmu. Podczas dostarczania syntetycznych hormonów w naszym ciele zachodzą zmiany w naturalnej cykliczności. Dlatego ważne jest, aby odstawienie tabletek antykoncepcyjnych było przemyślane, aby nasz organizm przeszedł ten proces jak najłagodniej.Jak szybko hormony opuszczają organizm?Wbrew powszechnym obawom, syntetyczne hormony opuszczają organizm stosunkowo szybko. Większość metod hormonalnych jest całkowicie eliminowana z organizmu w ciągu kilku dni do tygodnia po odstawieniu. To dlatego tabletki antykoncepcyjne należy przyjmować codziennie, ich działanie kończy się w ciągu 36 godzin.Kiedy możesz zajść w ciążę?Jeśli przestajesz przyjmować tabletki ze względu na chęć zajścia w ciążę, to mam dobrą wiadomość - płodność zwykle wraca szybko po odstawieniu antykoncepcji. Około połowy kobiet owuluje w ciągu pierwszych trzech tygodni, a ponad 80% w pierwszych sześciu tygodniach po zaprzestaniu przyjmowania tabletek. Większość kobiet zachodzi w ciążę w pierwszych 12 miesiącach po odstawieniu. Jednak są to tylko suche fakty. Mało mówi się o tym, że do odstawienia antykoncepcji należy się przygotować, aby uniknąć chociażby niedoborów, które powoduje. A te będą wpływać na rozwój i dalsze funkcjonowanie maluszka. Objawy odstawienia vs zespół post-pillNegatywne skutki odstawienia możemy zauważać na różnym etapie. Niektóre mogą pojawić się już po kilku dniach, natomiast inne nawet po kilku miesiącach. Ważne jest rozróżnienie dwóch różnych zjawisk:Natychmiastowe objawy odstawienia (0-3 miesiące). Pojawiają się w ciągu 2-3 dni po odstawieniu i mogą obejmować:• Krwawienie z odstawienia (w ciągu tygodnia)• Bóle głowy i wahania nastroju• Tkliwość piersi• Lekkie obrzęki• Zmiany apetytuZespół post-pill (4-6 miesięcy+). To długoterminowe konsekwencje wielomiesięcznego stosowania hormonów:• Nieregularne miesiączki lub ich brak• Trądzik i problemy skórne• Wypadanie włosów• Wahania masy ciała• Objawy depresyjne lub lękoweFilary bezpiecznego odstawieniaAby zminimalizować ryzyko negatywnych skutków odstawienia powinnaś podjąć odpowiednie kroki już na 2-3 miesiące przed zaprzestaniem brania tabletek antykoncepcyjnych. Poniżej podstawy, o które powinnaś zadbać, jeśli podejmiesz tą decyzję.1.Konsultacja lekarska i badania diagnostyczneOdstawienie tabletek to Twoja decyzja, ale warto skonsultować to z lekarzem (i dietetykiem), który w zależności od powodu rezygnacji z tej metody antykoncepcji może pomóc Ci przejść przez ten proces i podjąć kolejne kroki, aby odpowiednio zadbać o Twoje zdrowie.Przed odstawieniem warto wykonać podstawowe badania: 2. Wyrównanie niedoborówDługotrwałe stosowanie antykoncepcji może prowadzić do niedoborów kluczowych składników odżywczych w tym m.in.:WitaminSkładników mineralnych 3. Wsparcie wątrobyWątroba metabolizuje wszystkie hormony, dlatego jej prawidłowe funkcjonowanie jest kluczowe. Badania wykazują podwyższenie enzymów wątrobowych u kobiet długotrwale stosujących antykoncepcję. Naturalne sposoby wsparcia wątroby: 4. MikrosprzymierzeńcyZdrowa mikrobiota jelitowa jest niezbędna dla prawidłowego metabolizmu hormonów, dlatego warto wprowadzić: Złote wskazówki przy odstawianiu tabletek1. Dokończ rozpoczęte opakowanie tabletek - zmniejszy to ryzyko nieregularnych krwawień. Unikaj odstawienia w okresach wysokiego stresu. Rozważ sezonowość - jesień i zima mogą nasilać objawy depresyjne.2. Monitorowanie objawówWarto prowadzić dziennik zdrowia obejmujący:Takie informację mogą być przydatne nie tylko dla Twojej samoświadomości, ale również, jeśli zajdzie potrzeba kontroli lekarskiej, będziesz miała dokładny opis sytuacji. 3. Wsparcie przy konkretnych objawachW przypadku trądziku, który często pojawia się 3 miesiące po odstawieniu wynika z tymczasowego wzrostu androgenów. Pomocna może być suplementacja cynku, oleju z wiesiołka, inozytolu, omega-3, a także odpowiednia pielęgnacja skóry.Wypadanie włosów może wystąpić 3-4 miesiące po odstawieniu i zazwyczaj jest to proces odwracalny. Jak to uniknąć? Koniecznie przed odstawieniem wyrównaj poziom ferrytyny to minimum. 40 ng/ml oraz poziomy witamin z grupy B do górnych norm. Pamiętaj, aby w Twojej diecie nie zabrakło białka.Jeśli doskwierają Ci wahania nastroju upewnij się, ze Twoja codzienna rutyna zawiera regularną aktywność fizyczną, odpowiednio długi i jakościowy sen (7-9h), a także techniki relaksacyjne i mindfulness. 4. Suplementacja oparta na dowodachPodczas stosowania antykoncepcji wiele kobiet doświadcza obniżenia poziomu niektórych ze składników odżywczych, które mogą powodować pogorszenie samopoczucia i negatywne objawy odstawienia. Warto zbadać poziom witamin i składników mineralnych oraz wdrożyć po konsultacji z lekarzem odpowiednio dobraną suplementację. Składniki, które są obarczone największym ryzykiem niedoborów spowodowanych długotrwałym stosowaniem antykoncepcji są: Kiedy powinnaś zgłosić się do lekarza ?Po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych organizm potrzebuje czasu, aby samodzielnie ustabilizować cykl i poziomy hormonów. Niektóre symptomy mogą wzbudzać w nas niepokój, jednak większość zmian jest przejściowa. Jednak część objawów wymaga szybszej konsultacji medycznej.Brak miesiączkiDo 3 miesięcy brak krwawienia mieści się w “normie”. Jeśli po 3 miesiącach nadal nie ma miesiączki, warto wykonać podstawowe badania hormonalne i ginekologiczne, natomiast po 6 miesiącach konieczna może być dokładna diagnostyka, w tym ocena przysadki i osi hormonalnej. Pamiętaj, że jeśli stosowałaś tabletki na”uregulowanie hormonów przy PCOS” i Twoje miesiączki były wcześniej nieregularne, to po odstawieniu najpewniej nadal tak będzie. Nieregularne lub bardzo długie cykleCykle dłuższe niż 35 dni (a wcześniej tak nie miałaś) utrzymujące się powyżej 3 miesięcy od odstawienia tabletek, to wskazanie do oceny: FSH, LH, estradiolu i AMH. Nadmierne krwawieniaJeśli krwawienie jest bardzo obfite, pojawiają się duże skrzepy, odczuwasz zawroty głowy, osłabienie, bladość, to zgłoś się do lekarza i wykonaj morfologię z rozmazem, progesteron i estradiol w II fazie cyklu - 7 dni przed miesiączką, oraz czas protrombinowy (PT), czas kaolinowo-kefalinowy (APTT).Silne bóle i skurczeBolesność większa niż przy zwykłej miesiączce lub konieczność przyjmowania dużej ilości leków przeciwbólowych kilka razy w cyklu powinna skłonić do diagnostyki w kierunku endometriozy, mięśniaków lub polipów. #Polecani lekarze od endometriozy Zmiany skórne i hormonalneTrądzik, łojotok lub wypadanie włosów, które utrzymują się dłużej niż 3 miesiące po odstawieniu tabletek, wymagają oceny poziomu androgenów: (testosteron, DHEA-S, DHT, androstendion) oraz badania USG jajników. Zaburzenia nastrojuKrótkotrwałe wahania nastroju są normalne, ale jeśli utrzymują się ponad 3 miesiące, a tym bardziej jeśli pojawiają się objawy depresyjne, należy skonsultować się z lekarzem. Objawy ogólnePrzewlekłe zmęczenie czy bóle głowy trwające dłużej niż 4-6 tygodni - na początek wykonaj ferrytynę i panel tarczycowy. Każde ciało jest inneOdstawienie antykoncepcji hormonalnej to proces, który wymaga czasu i cierpliwości. Odpowiednie przygotowanie, może znacząco ułatwić ten okres i pomóc w szybkim powrocie do naturalnej równowagi hormonalnej. Pamiętaj, że każdy organizm jest inny i proces może przebiegać w różny sposób. Najważniejsze to słuchać swojego ciała i w razie potrzeby szukać wsparcia specjalistów.Bibliografia:1. Niemann J, Schenk L, Stadler G, Richter M. What happens when you stop using the combined contraceptive pill A qualitative study protocol on consequences and supply needs for women who discontinued the combined contraceptive pill in Germany. BMJ Open. 2022;12(6):e057089.2. https://healthpath.com/gut-health/the-estrobolome-the-gut-microbiome-estrogen-connection/3. Honda S, Tominaga Y, Espadaler-Mazo J, Huedo P, Aguiló M, Perez M, Ueda T, Sawashita J. Supplementation with a probiotic formula having β glucuronidaseactivity modulates serum estrogen levels in healthy peri and postmenopausalwomen. J Med Food. 2023. doi:10.1089/jmf.2023.k.0320.4. Chane E, Wondifraw H, Hadgu R, Fasil A. Assessment of liver function tests of women taking hormonal contraceptives at University of Gondar comprehensivespecialized hospital and Family Guidance Association of Gondar (FGAE), 2022; a comparative cross-sectional study. PLoS One. 2023 Aug 17;18(8):e0289746. 5. Wakeman MP. A review of the effects of oral contraceptives on nutrient status, with especial consideration to folate in UK. University of Sunderland, St. Peter’sCampus, St. Peter’s Way, Sunderland SR6 0DD, England. DOI: 10.9734/jammr/2019/v30i2301686. https://www.brownhealth.org/be-well/getting-birth-control-frequently-asked-questions7. https://www.healthline.com/health/post-birth-control-syndrome8. Girum T, Wasie A. Return of fertility after discontinuation of contraception: a systematic review and meta-analysis. Contracept Reprod Med. 2018 Jul 23;3:9. doi:10.1186/s40834-018-0064-y. PMCID: PMC6055351. PMID: 30062044.9. Palmery M, Vaiarelli A, Carlomagno G. Oral contraceptives and changes in nutrientrequirements. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2013 Jul;17(13):1804-1813. PMID: 23852908.10. BU School of Public Health: When Does Fertility Return After Stopping Contraceptive Use. 2020.